دانشجویان پرورش طیور تهران

 دو گونه ی ( تیپ ) اصلی از غاز اهلی وجود دارد :

Anser cygnoides ( swan )

Anser anser (Greylag )

منشاء گونه ی "گری لگ" در اروپا از نسل غاز وحشی Greylag - Anser anser و منشاء گونه ی "اسوان" را در آسیا از نسل غاز وحشی قو یا Swan - Anser cygnoides می دانند . نتاج حاصل از تلاقی این دو بارور بوده و نژادهای امروزی را پدید آورده است .

معرفی زیرخانواده هایی از غاز های وحشی که توانسته اند اهلی شوند یا در پدید آوردن نژادهای کنونی نقش داشته باشند :

غاز کانادایی از آمریکای شمالی ، غاز اسوان از آمریکای جنوبی ، غاز مصری از مناطق استوایی آفریقا ، غاز نی نی از جزایر هاوایی ، غاز سراستوانه ای از هند و آسیای مرکزی ، غاز اسپور وینگد شمالی از آفریقا و غاز ماگپی در استرالیا .

سه گروه متفاوت غازها از نظر ژنتیکی و فنوتیپی :

1- غازهای نواحی هند و چین که کوچک اندام و پرتحرکند و سرعت رشد کم و تخمگذاری خوبی دارند. مانند : نژاد های چینی ، کوبان و گورکی .

2- غازهای نواحی اروپای شرقی و مدیترانه ای که سرعت رشد بالا ، جثه بزرگ و تحرک کم دارند. این نژاد ها ضریب تبدیل خوبی برای پروار بندی تا 65 روزگی دارند و گوشت خوش خوراکی دارند و تخمگذاری آنها کم است. مانند : نژاد های اورال ، رومانی و رزانسکی .

3- غازهای نواحی اروپای غربی با جثه ای درشت و بدنی افتاده که سنگین حرکت می کنند و دارای تخمگذاری متوسط، سرعت رشد به نسبت بالا و پاهای کوتاه هستند. مانند : نژادهای تولوز ، امبدن ، راین و سفید ایتالیایی.

نژادها ی اهلی غاز

1- نژاد امبدن[1] :

غازی سفید با پرهای به نسبت محکم ، گردنی کشیده ، سری زیبا ، نوک و ساق پاهای نارنجی ، و جثه ای درشت شبیه به قو دارد . جنس جوجه ی نر نسبت به ماده ، رنگ خاکستری روشن تری دارد. پرورش دهندگان آن اروپایی و آمریکای شمالی هستند. از آن در لاین پدری برای تولید هیبرید های گوشتی سنگین وزن استفاده می شود .

2- نژاد چینی[2] :

بیش از 20 سویه از جنس آنسر سیگنوئیدس در چین وجود دارد . دارای دو سویه ی سفید و قهوه ای می باشد و روی منقارش برآمدگی[3] دارد. این نژادها سازگاری بالایی در اقلیم های مختلف دارند. بعلت جثه ی کوچک و سرعت رشد کم برای تولید تخم زیاد استفاده می شوند و در یک دوره ی 5 ماهه، 50 تا60 تخم با میانگین وزن 120 گرم تولید می- کنند .

3- نژاد سفید ایتالیایی [4]:

یک نژاد معروف در اروپاست . اولین بار در لهستان در دهه 1960 روی آن انتخاب ژنتیکی صورت گرفت و بخاطر تحقیق های زیاد روی آن ، به غاز آزمایشگاهی معروف شد . جوجه های نر دارای رنگ روشن تری نسبت به ماده ها هستند. در بین غازهای آنسر بالاترین میزان تخمگذاری را دارد. از آن بخاطر درصد جوجه دهی و تولید بالا ، بعنوان پایه مادری استفاده می کنند . تخمگذاری آن 60 تا 70 عدد با میانگین وزن 160 تا 180 گرم می باشد. استعداد این نژاد برای تولید کبد چرب و تولید جوجه ی گوشتی است .

4- نژاد پومر [5] :

منشاء آن از شمال غربی لهستان است ، اما در آلمان و سوئد هم دیده شده اند. دارای سه رنگ سفید ، خاکستری یا سفید و خاکستری است که هر سه نوع ساق پا و منقار زرد دارند. در زمان بلوغ وزن جنس نر و ماده ی آن 6 و 5 کیلو گرم می شود . متوسط تولید تخم آن 40 عدد با میانگین وزن 170 گرم است .

5- نژاد پیلگریم[6] :

یک نژاد معروف در آمریکای شمالی است. رنگ پر جنس نر بالغ سفید و در ماده ها خاکستری است. وزن بدن نر 6 کیلو گرم و ماده 2/5 کیلو گرم است و سالانه 30 تخم با میانگین وزن 165 گرم تولید می کند .

6- نژاد تولوز[7] :

یکی از بهترین نژادهای گوشتی جهان است و استعداد زیادی در سرعت رشد و تولید کبد چرب دارد. زادگاه آن شهر تولوز فرانسه است. جثه ی بزرگ ، سینه ی پهن و عمیق با چین خوردگی زیر شکم ، گردن ضخیم ، سربزرگ و غبغب درشت در زیر گردن همراه با حرکتی آرام از ویژگی های آن است. هنگام حرکت زیر شکمش روی زمین کشیده می شود. دارای پرهای خاکستری تیره است. تخمگذاری آن کم و حدود 40 تا 45 تخم در سال با میانگین وزن 170 تا 200 گرم می باشد . در 60 روزگی نیمچه های آن به وزن 4 کیلو گرم می رسند. در اصلاح نژاد بعنوان پایه ی پدری استفاده می شود .

7- نژاد هویان [8] :

منشاء آن چین است ولی با غاز های چینی تفاوت دارد. دارای وزن سبک تر و تخمگذاری بسیار بالایی می باشد. ساق های پا و منقار نارنجی دارد. غاز مادر آن در 240 روزگی به بلوغ می رسد و در یک دوره ی تخمگذاری ، 90 تا 210 تخم با میانگین وزن 120 تا 210 گرم تولید می کند. وزن غاز نر 4 تا 5/4 کیلو گرم و ماده ی آن 3 تا 5/3 کیلوگرم می باشد. توان بالایی در استفاده از علوفه ی خشبی دارد و مقاومت بالایی در هوای سرد و یخبندان دارد .

8- نژاد کوبان [9] :

این نژاد در دانشکده ی کشاورزی کوبان روسیه ، از تلاقی نژادهای گورکی و چینی پدید آمده است. رنگ پر قهوه ای دارد. دارای ساق پای نارنجی و منقاری با برجستگی سیاه تا سبز تیره دارد. وزن جنس نر 2/5 کیلو گرم و ماده 8/4 کیلوگرم می باشد. مزیت آن تخمگذاری زیاد به تعداد 50 تا60 عدد با میانگین وزن 150 گرم است و در برنامه های اصلاح نژادی بعنوان لاین مادری استفاده می شود .

9- نژاد لاندز[10]:

نر و ماده ی آن خاکستری هستند و سا ق پا و منقار نارنجی متمایل به زرد دارند. وطن آن فرانسه است و نسبت به نژاد تولوز جثه ریزتر و کشیده تری دارد و چین خوردگی زیر شکم را ندارد. تحمل زیاد و سرعت رشد بسیار بالایی دارد . وزن نرها 6 کیلو گرم و ماده ها 5 کیلوگرم است. از آن برای تولید کبد چرب استفاده می شود. تخمگذاری بسیار کمی دارد و در یک سال 30 تا 40 تخم با میانگین وزن 170 گرم تولید می کند.

10- نژاد اوکراین[11]:

آمیخته ای از نژاد گورکی و نژاد بومی اوکراین است. مقاومت بالا به یخبندان و استعداد رشد کبد چرب زیادی دارد. تخمگذاری آن 47 تا 53 عدد در سال با میانگین وزن 150 گرم است. جثه ی متوسطی دارد. نرها 6 کیلوگرم و ماده ها 4/5 کیلوگرم وزن دارند. جوجه غازهای ماده پرهای خاکستری رنگ و نر ها پرهای سفید دارند .

11- نژاد سفید مجارستانی[12]:

پر سفید و ساق پا و منقار نارنجی دارد و ویژگی های فیزیکی شبیه به غاز سفید ایتالیایی دارد؛ اما وزن بدن و تولید تخم آن کم تر است. این نژاد آمیخته ای از نژاد ایتالیایی و بومی مجارستان است که در مجارستان پدید آمده است . استعداد زیادی در تحمل تغذیه ی اجباری برای تولید کبد چرب دارد و شبیه یک قوی کوچک است. در اصلاح نژاد آن دو لاین تولید شده که یکی برای تولید پرهای مرغوب و دیگری برای تولید کبد چرب است. وزن نرها 5/5 کیلوگرم و ماده ها 7/4 کیلوگرم می باشد . تخمگذاری آن 48 عدد با میانگین وزن 160 گرم است .

12- نژاد گورکی [13]:

در ناحیه ی گورکی روسیه و از تلاقی نژاد چینی و غازهای بومی پدید آمده است . رنگ پرهای آن سفید یا خاکستری است. بدن پهن و عمیق دارد و شبیه نژاد چینی است. وزن نر 7 تا 8 کیلوگرم و ماده 6 تا 7 کیلوگرم است. سن بلوغ جنسی آن 240 تا250 روزگی است و میزان تخمگذاری آن 45 تا 50 تخم با میانگین وزن 130 تا150 گرم می باشد. درصد باروری آن تا 90% و جوجه دهی 65 تا 70 درصد دارد. سن کشتار نیمچه ی گوشتی آن 65 روزگی با وزن 5/3 تا8/3 کیلوگرم است. ضریب تبدیل آن 2/3 تا 4/3 است .

13- نژاد اسکانیا [14]:

آمیخته ای از نژاد پومر و غازهای بومی سوئد است. دارای سر و گردن و پشت خاکستری و سینه و دم سفید است که به آن زین اسبی نیز می گویند. مادر بسیار خوبی است و از جوجه ها تا سن بالا مراقبت می کند و تحمل سرمای شدید را دارد. درشت اندام است و نر آن 10 تا 12 کیلوگرم و ماده ی آن 8 کیلوگرم وزن دارد. پاها و منقار نارنجی دارد. در کشورهای اسکاندیناوی طرفداران بسیاری برای پروار بندی و تولید کبد چرب دارد؛ اما سازمان حمایت از حیوانات سوئد اجازه ی تغذیه ی اجباری برای تولید کبد چرب را در آن نمی دهد.

[1] Embdan

[2] Chinese

[3] Knob

[4] White Italiean

[5] Pomeranian

[6] Pilgram

[7] Toulouse

[8] Huoyan

[9] Kuban

[10] Landes

[11] Ukrainian

[12] White Hungarian

[13] Gork

[14] Scania